13 bin yıllık milli ve yerli buğday: Kavılca

25 Ağustos 2020 17:28

Kars’ta 13 bin yıllık yerli ve milli tohumların üretimi yapılıp halka satışa sunuluyor. Türkiye’de bilinen iki adet genetiği değişmemiş GDO’suz buğday türlerinden birisi olma özelliğine sahip buğdayların 13 bin yıl önceki hallerini muhafaza ederek Antik Buğday Grubu olarak da adlandırılıyor.

Yer Gök Anadolu Derneği’nin çabalarıyla kavılca buğdayına yönelen üreticilerin sayısı artıyor. Bu buğday türünde kabuk sayısı daha fazla; bu yüzden hasadı, kabuklarının ayrılması diğerlerine göre daha zor.

KAVILCA BUĞDAYI TAŞ DEĞİRMENLERDE ÜRETİLİYOR

Kavılca buğdayı Kars yöresinde çiftçilerin emekleri ile üretilen atalık buğdaylar grubunda yer alıyor. Taş değirmenlerde öğütülerek işlem görülüyor.

Genetiği korunabilmiş özel bir buğday türüne sahip olan kavılca buğdayı, 3 öğün tüketilebilecek bir buğday türü olması yansıra glüteni en düşük buğdaylar arasında yer alıyor. Anadolu mutfağında unutulan bir lezzet olan kavılca buğdayı son zamanlarda bazı gönüllüler tarafından yeniden yetiştirilerek Türkiye mutfağına katılmaya devam ediliyor. Tüm besin değerlerine bakıldığında kaliteli bir buğday türü olan kavılcanın diğer ismi ise siyez'dir. Kars kavılca unu ve atalık tohum olarak da geçmektedir. Özellik olarak sert bir buğday çeşidi olmasına karşın asla şişkinlik yapmıyor.

KAVILCA BUĞDAYININ ÖZELLİKLERİ

Yaklaşık 13.000 yıl önce Anadolu topraklarında yetiştirilmeye başlanmış olan buğdayların içinde yüksek protein, yağ asitleri, demir, magnezyum ve fosfor açısından oldukça zengin özelliklere sahip. Buğdayın bir diğer özellikleri ise fabrikalarda ısıyla teması olmadan ve endüstriyel kimyasal hiçbir yöntem kullanmadan taş değirmenlerde tam buğday unu olarak çekilmesinden kaynaklanıyor.

14-28 KROMONOZOMLU BUĞDAYLAR

14 – 28 kromozomlu buğdaylar Siyez ve Kavılca olarak adlandırılan eski kabuklu Anadolu buğdaylarıdır. Bu buğdaylar kalın kabuklarından dolayı melezlenememiştir ve günümüze orijinalliği bozulmadan gelmiştir. İçerdiği ilkel yapıdaki glüten miktarı, buğday evriminin son halkası ekmeklik buğdaylardaki glütene kıyasla daha düşük olma özelliğine sahip.

Sağlıklı beslenmeye ve kilo kontrolüne önem verenlerin, organik ekmek olarak tüketebileceği bir besin olmasına karşın ülkemizde genetiği bozulmadan saklanan ve ekimi devam eden buğday türlerinden biri olan kavılca buğdayı sağlık açısından oldukça öneme sahip.