Yerli Tüket'te "Yerli" kavramı, yalnızca marka
sahibinin vatandaşlığına, ürünün Türkiye'de üretilmesine veya
şirketin merkez adresine bakılarak belirlenmez.
Değerlendirmemizde temel yaklaşımımız; markanın arkasındaki
şirketin kurumsal yapısını, nihai sahiplik ve kontrolünü,
merkezini ve Türkiye ile olan ekonomik bağını birlikte
değerlendirmektir.
Önemli:
"Yerli" ve "Yabancı" ifadeleri resmi bir devlet sınıflandırması
veya hukuki bir tanım değildir. Bunlar, Yerli Tüket'in tüketicilere
markaların kökeni ve Türkiye ile olan ekonomik bağlantısı hakkında
karşılaştırılabilir bilgi sunmak amacıyla oluşturduğu
sınıflandırmalardır.
01
Nihai sahiplik ve kontrol
Bir şirketin sermaye ve yönetim kontrolü değerlendirmemizin
temel unsurlarından biridir.
Şirketin doğrudan ortağı yerine, gerektiğinde
nihai kontrol sahibi gerçek kişi veya şirketler
incelenir.
Türkiye merkezli kişi veya kurumların şirket üzerindeki
çoğunluk kontrolü (%50'nin üzerinde),
yerli sahiplik açısından güçlü bir göstergedir.
Ancak %50'nin üzerinde Türk sermayesi bulunması
tek başına şirketi otomatik olarak "Yerli" yapmaz.
02
Şirketin merkezi ve kurumsal yapısı
Şirketin nerede kurulduğu ve esas yönetim merkezinin
hangi ülkede bulunduğu değerlendirmede önemli
kriterlerdir.
Türkiye'de kurulmuş ve Türkiye merkezli bir şirketin
yurtdışında iştiraklerinin, fabrikalarının veya operasyonlarının
bulunması şirketin yerli niteliğini tek başına ortadan kaldırmaz.
Benzer şekilde, Türkiye dışında kurulmuş ve merkezi yurtdışında
bulunan bir şirketin Türkiye'de faaliyet göstermesi, şirketi
otomatik olarak Türk şirketi haline getirmez.
03
Türkiye'deki ekonomik faaliyet
Şirketin Türkiye'deki gerçek ekonomik faaliyetleri de
değerlendirmeye alınır.
- Türkiye'deki üretim tesisleri
- Çalışanlar ve istihdam
- Ar-Ge faaliyetleri
- Türkiye'deki yatırımlar
- Tedarik zinciri
- Türkiye'deki şirket ve iştirakler
- Satış ve dağıtım faaliyetleri
Bununla birlikte Türkiye'de üretim yapılması
tek başına markayı yerli yapmaz.
04
Üretim yeri ile marka kökeni farklıdır
Bir ürünün Türkiye'de üretilmesi ile markanın yerli olması
aynı şey değildir.
Aynı şekilde yerli bir markanın bazı ürünlerinin yurtdışında
üretilmesi de markayı otomatik olarak yabancı yapmaz.
🇹🇷
Türk markası
Türkiye'de üretiliyor
🌍
Yabancı marka
Türkiye'de üretiliyor
Bu nedenle marka/şirket sınıflandırması ile ürünün üretim
yeri mümkün olduğunda ayrı bilgiler olarak değerlendirilir.
05
Yabancı lisans ve franchise modelleri
Türkiye'de faaliyet gösteren bir şirketin yabancı bir markanın
lisansını veya franchise hakkını kullanması, şirketin
Türkiye'de faaliyet gösterdiğini gösterir; ancak markanın
kökenini değiştirmez.
Yabancı marka
→
Türkiye'deki lisansör / işletmeci
→
Türkiye'de faaliyet
Bu durumda marka yabancı olarak değerlendirilir. Türkiye'deki
üretim, istihdam ve yatırımlar ise ayrıca belirtilebilir.
06
Yurtdışına açılan yerli şirketler
Türkiye merkezli bir şirketin yurtdışında şirket kurması,
fabrika açması veya global operasyon yürütmesi şirketi
otomatik olarak yabancı hale getirmez.
🇩🇪 Almanya'da fabrika
🇬🇧 İngiltere'de iştirak
🇺🇸 ABD'de satış şirketi
Önemli olan yurtdışında faaliyet bulunması değil,
şirketin kendisinin kurumsal olarak nerede
konumlandığı ve nihai kontrol yapısının ne olduğudur.
07
Yurtdışında yaşayan Türk girişimciler
Bir şirket sahibinin Türk olması, şirketin otomatik olarak
yerli kabul edilmesi için yeterli değildir.
Örnek:
Almanya'da yaşayan bir girişimcinin Almanya'da kurduğu,
merkezini Almanya'da tuttuğu ve esas ticari faaliyetlerini
Almanya'da gerçekleştirdiği bir şirket; sahibi Türk olsa
dahi yalnızca bu nedenle Yerli Tüket açısından
yerli marka kabul edilmez.
Burada kişinin milliyeti ile şirketin kurumsal ve ekonomik
konumu birbirinden ayrılmaktadır.
08
Marka, şirket ve ürün ayrımı
Yerli Tüket'te mümkün olduğunca üç farklı kavramı birbirinden
ayırıyoruz:
Marka
Tüketicinin karşısına çıkan marka ve marka kökeni
Şirket
Markanın sahibi, lisansörü veya işletmecisi
Ürün
Belirli ürünün fiilen üretildiği ülke
Böylece bir markanın yerli olması, markanın bütün ürünlerinin
Türkiye'de üretildiği anlamına gelmez. Aynı şekilde yabancı
bir markanın Türkiye'de üretilen ürünü bulunması da markayı
otomatik olarak yerli marka haline getirmez.
ÖZET
Yerli olmak yalnızca sahibinin Türk olması değildir.
Yerli Tüket için bir markanın yerli veya yabancı olarak
değerlendirilmesinde; marka kökeni, şirket yapısı,
nihai sahiplik, merkez, üretim ve Türkiye ile olan ekonomik
bağlantı birlikte ele alınır.
Amacımız herhangi bir şirketi olumlu veya olumsuz göstermek
değil, tüketicilere şeffaf, anlaşılır ve karşılaştırılabilir
bilgi sunmaktır.
Şirketlerin ortaklık yapıları, merkezleri, marka hakları ve
faaliyetleri zaman içinde değişebileceğinden sınıflandırmalar
gerektiğinde güncellenir.